ชนเผ่าโม๋ซัว 摩梭 ชนเผ่าโบราณที่ยังคงรักษาวัฒนธรรมมาตยาธิปไตย หรือ "ผู้หญิงเป็นใหญ่"

ท่ามกลางกระแสโลกที่เปลี่ยนไปสู่ความทันสมัย แต่รอบๆ ผืนน้ำสีน้ำเงินครามของ ทะเลสาบหลู่กู่ (Lugu Lake) ซึ่งอยู่ห่างจากตัวเมืองลี่เจียงไปราวๆ 4-5 ชั่วโมง กลับมีชุมชนเล็กๆ ชุมชนหนึ่งชื่อว่า ชาวโม๋ซัว ที่ยังคงยึดมั่นในวิถีชีวิตโบราณ ระบบครอบครัวของที่นี่ไม่ได้มี "พ่อ" เป็นผู้นำ แต่ให้ความสำคัญกับ "แม่" และ "ผู้หญิง" เป็นศูนย์กลางของทุกสิ่งทุกอย่างในชีวิต

พญาอินทรี "ดาปู่" (Dapu) ผู้หญิงคือผู้นำและเสาหลักที่แท้จริง
ในบ้านของชาวโม๋ซัว อำนาจสูงสุดในการบริหารจัดการจะตกเป็นของหญิงอาวุโสประจำบ้านที่เรียกว่า "ดาปู่" (Dapu)

ผู้ถือสิทธิ์เด็ดขาด ดาปู่จะเป็นผู้ควบคุมทรัพย์สินทั้งหมดของครอบครัว เงินทอง ที่ดิน และปศุสัตว์ เป็นผู้ตัดสินใจเรื่องใหญ่ๆ ในบ้าน รวมถึงเป็นผู้แจกจ่ายหน้าที่งานให้สมาชิกทุกคนทำ สืบทอดทางสายเลือดแม่ มรดก ชื่อเสียง และทรัพย์สินทั้งหมดจะถูกส่งทอดจากแม่ไปสู่ลูกสาวเท่านั้น ลูกชายไม่มีสิทธิ์รับมรดกที่ดิน (แต่จะได้รับความคุ้มครองและดูแลจากบ้านของแม่ตลอดชีวิต)

ห้องแม่ (Grandmother's Room) เป็นห้องที่สำคัญและศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในบ้านเรือนไม้ มีเตาไฟโบราณที่ไม่เคยดับ ซึ่งดาปู่จะใช้นั่งทำพิธี ต้อนรับแขก และสั่งการเรื่องต่างๆ

ประเพณี "โซ่วฮุน" (Zouhun) การแต่งงานแบบเดินไป-กลับ (Walking Marriage)
นี่คืออัตลักษณ์ที่ทำให้คนทั่วโลกหลงใหลและทึ่งในวัฒนธรรมโม๋ซัวมากที่สุด เพราะที่นี่ "ไม่มีการจดทะเบียนสมรส ไม่มีพิธีแต่งงาน และไม่มีการย้ายมาอยู่ร่วมบ้านเดียวกัน"

คืนค่ำที่ข้ามหน้าผา เมื่อหนุ่มสาวชาวโม๋ซัวโตจนผ่านพิธีบรรลุนิติภาวะ (อายุประมาณ 13 ปี) และเกิดความรักต่อกัน พวกเขาจะใช้วิธี "โซ่วฮุน" (走婚) หรือ Walking Marriage ในตอนกลางวัน ทั้งคู่จะแยกย้ายกันไปทำงานในบ้านของแม่ตัวเองตามปกติ แต่พอตกดึก ฝ่ายชายจะเดินทางมาที่บ้านฝ่ายหญิง และใช้วิธีปีนหน้าต่างเข้าไปใน "ห้องหอส่วนตัว" (Babahua) ของฝ่ายหญิงเพื่อใช้เวลาร่วมกัน และฝ่ายชาย ต้องตื่นแต่เช้าตรู่ก่อนพระอาทิตย์ขึ้นเพื่อเดินกลับไปบ้านแม่ของตัวเอง

รักด้วยใจ ไร้ผูกมัด หากความรักหมดลง หรือฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่อยากไปต่อ ฝ่ายหญิงเพียงแค่ปิดประตูหน้าต่างไม่ให้ฝ่ายชายปีนเข้ามา หรือฝ่ายชายหยุดเดินทางมาหา ความสัมพันธ์ก็ถือเป็นอันสิ้นสุดลงโดยไม่มีพันธะทางกฎหมาย ไม่มีสินสอด และไม่มีเรื่องการฟ้องร้องใดๆ

พอได้ยินว่าผู้หญิงเป็นใหญ่ และผู้ชายต้องเดินไป-กลับ หลายคนชอบคิดว่าผู้ชายโม๋ซัวสบายไม่มีหน้าที่ หรือไม่มีบทบาท ซึ่งเป็นความเข้าใจที่ผิด

ผู้ชายโม๋ซัวมีหน้าที่รับผิดชอบงานที่ต้องใช้แรงงานหนัก เช่น การสร้างบ้าน การทำปศุสัตว์ การประมงในทะเลสาบ และในอดีตพวกเขาคือ "กองคาราวานพ่อค้า" ที่เดินทางไปค้าขายบนเส้นทางสายชาและม้า (Tea Horse Road)

คุณลุงผู้อุปถัมภ์ เมื่อมีลูกเกิดขึ้น เด็กที่เกิดมาจะถือเป็นสมาชิกในบ้านฝั่งแม่ 100% และใช้นามสกุลแม่ โดยเด็กๆ จะไม่เรียกฝ่ายชายที่มาหาแม่ว่า "พ่อ" (เพราะพ่อไม่ได้มาอยู่ร่วมบ้าน) แต่คนที่มีหน้าที่สั่งสอนและเลี้ยงดูเด็กๆ เจนใหม่ในบ้านกลับเป็น "ลุง" (พี่ชายหรือน้องชายของแม่) ผู้ชายโม๋ซัวจึงทำหน้าที่เป็นคุณลุงที่อบอุ่น คอยเลี้ยงดูหลานๆ ในบ้านแม่ของตัวเองอย่างขยันขันแข็ง


การเดินทางปัจจุบันจากลี่เจียงมีถนนลาดยางอย่างดี มุ่งตรงสู่ ทะเลสาบหลู่กู่ (Lugu Lake) ใช้เวลาเดินทางประมาณ 4-5 ชั่วโมง (วิวระหว่างทางสวยงามอลังการมาก) หรือสามารถบินตรงลงสนามมบิน Luguhu ได้เลย